'Kansen voor de kantoren' en 'nog heel veel werk te doen'. Dat concludeerden de deelnemers aan het SRA-seminar over SBR, maandag in Vianen.
Nu de overheid weer voluit achter het project staat, softwareleveranciers in beweging zijn en de banken voor een business case zorgen, is het noodzakelijk dat kantoren gaan meebewegen om de regie in de rapportageketen te nemen: accountants/intermediairs zijn bij uitstek de professionals die de kwaliteit van de informatie waarom uitvragende partijen vragen, beheren en beheersen, kunnen verrijken en op een betrouwbare wijze kunnen aanleveren.
Ketenregisseur
Menno Kooreman (manager SRA Automatisering) trapte als gastheer af met een terug- en vooruitblik op de ontwikkelingen rond SBR, waarbij hij met name op zoek ging naar de business case. Wat betekent SBR voor de toegevoegde waarde van intermediair? Neemt automatisering zijn werkzaamheden over en betekent dit het einde van de samenstel/aangiftepraktijk? Waarom twijfelen we daarover, als we eigenlijk wel weten dat juist de intermediair degene in de rapportageketen is die gegevens verzamelt, rangschikt, controleert en de kwaliteit ervan garandeert. De intermediair zou de rol van ketenregisseur moeten opeisen. SRA zou de kantoren daarbij willen ondersteunen met een SRA-platform dat bijvoorbeeld kan aansluiten bij de cliëntportalen van de kantoren.
Goudmijn
Michiel Schipper en Hilde de Jong (Finan) lieten de deelnemers vervolgens zien hoe zo’n SRA-portaal in de praktijk zou kunnen werken. Schipper schetste de vele online portalen (Belastingdienst, leasemaatschappij, ziekteregistratie, boekhouding) waarmee een ondernemer inmiddels al te maken heeft. De accountant, toch degene die in de haarvaten van de onderneming aanwezig is, zou de ondernemer moeten ontzorgen met een geïntegreerde procesbegeleiding tegen een abonnementstarief.
Ook de accountant zelf heeft daar profijt van: een goede portaalstrategie bindt de ondernemer en doet de vraag om gericht advies toenemen. Het SBR programma geeft nu juist aanleiding om een portalenstrategie te implementeren, omdat de accountant een veel steviger rol in de kredietketen kan pakken. SRA is daarbij volgens Schipper de logische partij omdat SRA als trusted party inmiddels al een basis heeft gelegd met Rating Diensten. SRA kan haar leden unieke propositie bieden door benchmarking met gestandaardiseerde SBR-data op grote schaal, cross-sector aan te bieden zonder dat dit administratieve druk oplevert: een goudmijn aan informatie.
Eén betrouwbaar loket
Het belang van autorisaties voor betrouwbare elektronische rapportages werd toegelicht door Marcel Jak RE CISA van DigiNotar: wanneer je digitaal werkt en digitaal rapporteert, wat is dan het originele stuk? En hoe verifieer je dat? Authenticatie en een elektronische handtekening zijn belangrijk maar niet voldoende. En ook autorisatie moet goed geregeld worden. Want stel dat het bedrijf de juistheid van de gegevens of de opdracht tot publicatie ontkent en er onduidelijkheid is over de bron van de gegevens?
Volgens Jak moet het stelsel, bijvoorbeeld Digipoort, deze zekerheden leveren waardoor de afnemer (banken, Belastingdienst) niet naar elke individuele bron (de ondernemer) terug hoeft. Dat heeft consequenties in de keten: ondernemers en intermediairs moeten verantwoordelijkheden, bevoegdheden en machtigingen vastleggen en controleren, bijvoorbeeld de vastlegging, controle en verlenging van de opdracht. Dit wordt samengebracht in een autorisatieregister. Het register biedt samen met persoonsgebonden authenticatie (eHerkenning) één betrouwbaar loket naar de overheid toe om bedrijven te kunnen identificeren.
Fikse lastenverzwaring
Gerard van IJzendoorn, projectleider XBRL voor NOvAA en NIVRA schetste de ontwikkelingen rond kwaliteitseisen en het Bancair kwaliteitsraamwerk (BKK) vanuit het perspectief van de beroepsorganisaties. Er zijn nog harde noten te kraken als het gaat om de kwantiteit en kwaliteit van de gegevens waarom de banken vragen. Kijkend naar de kwantiteit maken doorberekeningen duidelijk dat de accountant in eerste instantie veel tijd kwijt is met het verzamelen van gegevens, tenzij hij kan werken met een compleet integraal systeem. Voor een kleine eenmanszaak zou dat zomaar 5.000 euro kunnen kosten. De vraag doet zich dan ook voor welke partij de lastenverlichting gaat voelen en wie de kosten daarvoor gaat betalen.
De banken hebben immers altijd verteld dat SBR de ondernemer geld gaat opleveren. Inmiddels is de afspraak gemaakt dat de banken en intermediairs hierover samen gaan communiceren. Ook de kwaliteit van de gegevens (het BKK) is nog een issue. Valt alles onder NV COS 4410? Maar hoe staat het dan met andere intermediairs die daar niet onder vallen? En wat te zeggen over aanvullende werkzaamheden (actuele waardes of het materialiteitsbegrip)? Er bestaan nog vele vragen die in een rap tempo moeten worden opgelost: 80% van de jaarrekeningen moeten in 2011 in xbrl worden aangeleverd. En dat terwijl een recent NIVRA-onderzoek onder 700 kantoren duidelijk maakt dat 8% van de kantoren iets met XBRL doet.
Extra zekerheid
Tenslotte nam Barbara Majoor, hoogleraar Accountancy en partner bij Deloitte, de deelnemers mee naar de verwachtingen van XBRL-gebruikers rond Assurance. Majoor concludeerde dat er ook internationaal gezien nog weinig inzicht bestaat wat gebruikers aan Assurance willen hebben, terwijl er toch aanzienlijke risico’s bestaan in het technische omzettingsproces naar de XBRL-vorm: wordt de juiste taxonomie gebruikt? Wordt data juist gemapped/getagged? Hoe staat het met het relateren van waarden: staat de juiste voetnoot bij de juiste gegevens? De technische validatie? De accountant verstuurt zijn jaarrekening in XBRL en geeft daar een goedkeurende verklaring bij zoals bij de papieren vorm, waarbij hij er op dit moment maar gewoon vanuit gaat dat die omzetting gewoon goed is gegaan.
Volgens Majoor moet de accountant duidelijk maken dat, als de bank in het kader van een kredietbeoordeling meer informatie uitvraagt dan de samengestelde jaarrekening in XBRL vorm, extra slagen gemaakt moeten worden om extra Assurance te leveren. De oplossing daarvoor op korte termijn ligt in onze huidige regelgeving en is niet ingewikkeld te realiseren: op basis van de Standaard samenstelopdracht en de verwachting van de bank kunnen accountants een rapportage opstellen die als basis onder meer NV COS 4410 en de Standaard Speciaal Overeengekomen werkzaamheden heeft. De accountant kan voor het omzettingsproces extra Assurance verlenen op basis van NV COS 800 of NV COS 3000. Voor zo’n rapportage bestaat nog geen standaard; hier ligt een schone taak voor de NBA.
Processen in control
Op de langere termijn bezien en kijkend naar de ontwikkelingen in de behoeften van de gebruikers signaleert Majoor een toename van verantwoorden via elektronische media, van meer (continue) en gestandaardiseerde informatie die niet alleen financieel van aard zal zijn. De gebruiker zal daarom niet alleen zekerheid bij een bepaald document wensen, maar juist vragen om in control-verklaringen (SAS 70) waaruit blijkt dat processen binnen de ondernemingen geborgd zijn. Daarmee verschuift het werk van de accountant: de interne controle en kennis van automatisering zal in belang toenemen.
Regelgevers gaan zich richten op specifieke standaarden: wat zijn de procedures om juist de processen te borgen en welke rapportages en welke zekerheden horen daarbij. Deze ‘process assurance’ zal vervolgens overgaan in een continue monitoring van de processen. Volgens Majoor moeten we ons realiseren dat ook anderen dan accountants deze zekerheid kunnen verschaffen. Bovendien moeten we als accountants in dialoog blijven met de XBRL-gebruikers zodat we heel helder en duidelijk krijgen wat de exacte behoefte is. Dan liggen er grote kansen en uitdagingen voor de accountant.